مفاهیم و اصطلاحات مهم برنامه نویسی
مقالات
شنبه 02 تیر 1403
جهت مطالعه این مقاله به 10 دقیقه زمان نیاز دارید
مفاهیم و اصطلاحات مهم برنامه نویسی
آنچه در این مقاله خواهیم خواند:

مقدمه:

برنامه‌نویسی یکی از شاخه‌های اساسی در علوم کامپیوتر است که شامل مجموعه‌ای از مفاهیم و اصطلاحات خاص می‌باشد. درک این مفاهیم برای هر برنامه‌نویس ضروری است، زیرا به آن‌ها کمک می‌کند تا برنامه‌هایی کارآمد، قابل نگهداری و مقیاس‌پذیر ایجاد کنند. در این مقاله، به بررسی برخی از مفاهیم و اصطلاحات مهم برنامه‌نویسی می‌پردازیم.

 

دیکشنری و اصطلاحات برنامه نویسی

اصطلاحات عمومی برنامه نویسی:

Algorithm: مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها برای حل یک مسئله خاص.


API یا Application Programming Interface: رابط برنامه‌نویسی که به برنامه‌ها اجازه می‌دهد با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.


Bug: خطا یا اشکال در کد برنامه.


Class: قالبی برای ایجاد اشیاء که شامل خصوصیات و متدها است.


Compiler: برنامه‌ای که کد منبع را به کد ماشین قابل اجرا تبدیل می‌کند.


Data Structure: راه‌های مختلف برای ذخیره‌سازی و سازمان‌دهی داده‌ها.


Encapsulation: مخفی کردن جزئیات پیاده‌سازی و نمایش فقط رابط‌های ضروری به کاربران.


Inheritance: قابلیت یک کلاس برای استفاده از ویژگی‌ها و رفتارهای کلاس دیگر.


Polymorphism: توانایی یک تابع یا یک کلاس برای کار با انواع داده‌های مختلف.


Variable: محلی در حافظه که داده‌ها در آن ذخیره می‌شوند.

 

 

اصطلاحات برنامه نویسی وب:

AJAX (Asynchronous JavaScript and XML): تکنیکی برای بارگذاری داده‌ها در صفحات وب بدون نیاز به بارگذاری مجدد صفحه.


Backend: بخشی از برنامه وب که بر روی سرور اجرا می‌شود و منطق کسب و کار را مدیریت می‌کند.


CSS (Cascading Style Sheets): زبانی برای توصیف نحوه نمایش عناصر HTML در صفحه وب.


DOM  یا Document Object Model: مدل شیء‌گرا برای ساختار HTML و XML.


Frontend: بخشی از برنامه وب که در مرورگر کاربر اجرا می‌شود و رابط کاربری را نمایش می‌دهد.


HTML (HyperText Markup Language): زبان نشانه‌گذاری برای ایجاد صفحات وب.


JavaScript: زبان برنامه‌نویسی برای ایجاد تعاملات پویا در صفحات وب.


JSON یا JavaScript Object Notation : قالبی برای تبادل داده‌ها که به سادگی قابل خواندن و نوشتن است.


REST یا Representational State Transfer: سبک معماری برای طراحی سرویس‌های وب.


SEO یا Search Engine Optimization : فرآیند بهینه‌سازی وب‌سایت برای موتورهای جستجو.

 

 

اصطلاحات برنامه نویسی اندروید:

Activity: یک صفحه واحد در برنامه اندروید که با کاربر تعامل دارد.

APK  یا Android Package Kit: فایل نصبی برنامه‌های اندروید.

Content Provider: یک مؤلفه برای مدیریت دسترسی به داده‌های مشترک در برنامه‌های مختلف.

Fragment: یک بخش از رابط کاربری که می‌تواند در یک Activity استفاده شود.

Intent: یک پیام برای برقراری ارتباط بین مؤلفه‌های مختلف در اندروید.

RecyclerView: یک ویجت پیشرفته برای نمایش لیست داده‌ها.

Service: مؤلفه‌ای که به صورت پس‌زمینه‌ای وظایفی را انجام می‌دهد.

SQLite: یک سیستم مدیریت پایگاه داده سبک برای اندروید.

View: عنصر اساسی رابط کاربری در اندروید.

XML یا eXtensible Markup Language: زبان نشانه‌گذاری برای تعریف طرح‌های رابط کاربری.

اصطلاحات تخصصی برنامه نویسی:

Agile: یک رویکرد توسعه نرم‌افزار که بر تکرار و بازخورد مستمر تأکید دارد.


Big O Notation: روشی برای توصیف پیچیدگی زمانی و مکانی الگوریتم‌ها.


CI  یا Continuous Integration : تمرین توسعه نرم‌افزار که شامل ادغام کدهای تغییر یافته به صورت مداوم است.


Design Patterns: راه‌حل‌های معمول برای مشکلات رایج در طراحی نرم‌افزار.


Microservices: سبک معماری که در آن برنامه به مجموعه‌ای از سرویس‌های کوچک و مستقل تقسیم می‌شود.


MVC  یا Model-View-Controller : الگوی معماری برای جداسازی بخش‌های مختلف یک برنامه.


Singleton: یک الگوی طراحی که تضمین می‌کند یک کلاس تنها یک نمونه دارد.


TDD یا Test-Driven Development: رویکرد توسعه که تست‌ها قبل از نوشتن کد نوشته می‌شوند.


Version Control: سیستم‌هایی که تغییرات کد را پیگیری می‌کنند، مانند Git.


WebSocket: پروتکلی برای ارتباطات دوطرفه بین مرورگر و سرور.

این اصطلاحات به شما کمک می‌کنند تا درک بهتری از مبانی و مفاهیم برنامه‌نویسی داشته باشید و بتوانید به طور موثرتری در پروژه‌های خود کار کنید.

 

 

توضیحات اصطلاحات عمومی برنامه نویسی:

1. متغیر (Variable)

متغیر محلی در حافظه است که داده‌ها در آن ذخیره می‌شوند. هر متغیر یک نام، نوع داده و مقدار دارد. نوع داده مشخص می‌کند چه نوع اطلاعاتی می‌توان در متغیر ذخیره کرد، مانند عدد صحیح، اعشاری، رشته‌ای و بولین.

 

2. نوع داده (Data Type)

نوع داده مشخص می‌کند که یک متغیر چه نوع داده‌ای را می‌تواند ذخیره کند. انواع داده‌های معمول عبارتند از:
عدد صحیح (Integer): برای ذخیره اعداد صحیح.
عدد اعشاری (Float): برای ذخیره اعداد اعشاری.
رشته (String): برای ذخیره متن.
بولین (Boolean): برای ذخیره مقادیر صحیح و غلط (true/false).

 

3. ثابت (Constant)

ثابت‌ها مقادیری هستند که پس از تعریف نمی‌توان آن‌ها را تغییر داد. آن‌ها معمولاً برای ذخیره اطلاعاتی استفاده می‌شوند که در طول اجرای برنامه تغییر نمی‌کنند.

 

4. تابع (Function)

تابع یک بلوک کد است که برای انجام یک وظیفه خاص نوشته شده و می‌تواند بارها مورد استفاده قرار گیرد. توابع به افزایش خوانایی و قابلیت نگهداری کد کمک می‌کنند.

 

5. کلاس (Class)

کلاس یک قالب برای ایجاد اشیاء است و شامل خصوصیات و متدها می‌باشد. کلاس‌ها مفاهیم کلیدی در برنامه‌نویسی شیء‌گرا هستند و به سازمان‌دهی و مدیریت کد کمک می‌کنند.

 

6. شیء (Object)

شیء یک نمونه از کلاس است و شامل داده‌ها (خصوصیات) و عملکردها (متدها) می‌باشد. اشیاء به برنامه‌نویسان امکان مدل‌سازی مفاهیم دنیای واقعی را می‌دهند.

 

7. وراثت (Inheritance)

وراثت یکی از مفاهیم اساسی در برنامه‌نویسی شیء‌گرا است که به یک کلاس اجازه می‌دهد خصوصیات و متدهای کلاس دیگری را به ارث ببرد. این مفهوم به استفاده مجدد از کد و کاهش تکرار کمک می‌کند.

 

8. چندریختی (Polymorphism)

چندریختی به قابلیت یک تابع یا یک کلاس برای کار با انواع داده‌های مختلف اشاره دارد. این مفهوم به برنامه‌نویسان امکان می‌دهد تا کدهای انعطاف‌پذیرتر و قابل توسعه‌تری بنویسند.

 

9. کپسوله‌سازی (Encapsulation)

کپسوله‌سازی به مخفی کردن جزئیات پیاده‌سازی و نمایش فقط رابط‌های ضروری به کاربران اشاره دارد. این مفهوم به حفاظت از داده‌ها و جلوگیری از دسترسی غیرمجاز کمک می‌کند.

 

10. انتزاع (Abstraction)

انتزاع فرآیند ساده‌سازی پیچیدگی‌ها با نشان دادن جزئیات ضروری و پنهان کردن جزئیات غیرضروری است. این مفهوم به افزایش خوانایی و کاهش پیچیدگی کد کمک می‌کند.
 

11. حلقه (Loop)

حلقه‌ها ساختارهایی هستند که امکان اجرای مکرر بلوکی از کد را فراهم می‌کنند تا زمانی که شرط خاصی برقرار باشد. دو نوع معمول حلقه‌ها عبارتند از:
حلقه for: برای اجرای یک بلوک کد به تعداد مشخص.
حلقه while: برای اجرای یک بلوک کد تا زمانی که شرط خاصی برقرار باشد.

 

12. شرط (Condition)

شرط‌ها ساختارهایی هستند که تصمیم‌گیری در برنامه را بر اساس ارزیابی شرط‌ها امکان‌پذیر می‌کنند. برخی از ساختارهای شرطی عبارتند از:
if: برای اجرای یک بلوک کد در صورتی که شرط برقرار باشد.
else: برای اجرای یک بلوک کد در صورتی که شرط برقرار نباشد.
switch: برای انتخاب یکی از چندین بلوک کد بر اساس مقدار یک متغیر.

 

13. اشکال‌زدایی (Debugging)

اشکال‌زدایی فرآیند پیدا کردن و رفع خطاهای موجود در کد برنامه است. این فرآیند شامل استفاده از ابزارهای مختلف برای شناسایی و اصلاح خطاها می‌شود.

 

14. کامپایلر (Compiler)

کامپایلر برنامه‌ای است که کد منبع را به کد ماشین قابل اجرا تبدیل می‌کند. کامپایلرها به برنامه‌نویسان امکان می‌دهند تا کدهای خود را به زبان‌های سطح بالا بنویسند و سپس آن‌ها را به کدهای سطح پایین ترجمه کنند که توسط کامپیوتر قابل اجرا است.

 

15. مفسر (Interpreter)

مفسر برنامه‌ای است که کد منبع را خط به خط تفسیر و اجرا می‌کند. مفسرها به برنامه‌نویسان امکان می‌دهند تا کدهای خود را بدون نیاز به کامپایل کردن اجرا کنند.
 

16. الگوریتم (Algorithm)

الگوریتم مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها برای حل یک مسئله خاص است. الگوریتم‌ها می‌توانند ساده یا پیچیده باشند و نقش مهمی در بهینه‌سازی عملکرد برنامه‌ها دارند.

 

17. ساختار داده (Data Structure)

ساختار داده راه‌های مختلف برای ذخیره‌سازی و سازمان‌دهی داده‌ها است. برخی از ساختارهای داده معمول عبارتند از:
لیست‌ها (Lists)
صف‌ها (Queues)
پشته‌ها (Stacks)
درخت‌ها (Trees)
گراف‌ها (Graphs)

 

18. رابط کاربری (User Interface)

رابط کاربری بخشی از برنامه است که کاربر با آن تعامل دارد. طراحی رابط کاربری شامل ایجاد عناصر بصری و تعاملی است که تجربه کاربری را بهبود می‌بخشد.

 

19. پایگاه داده (Database)

پایگاه داده مجموعه‌ای سازمان‌دهی شده از داده‌ها است که به صورت ساختار یافته ذخیره می‌شود. پایگاه داده‌ها به برنامه‌نویسان امکان می‌دهند تا داده‌ها را به صورت مؤثر ذخیره، بازیابی و مدیریت کنند.

 

20. تست (Testing)

تست فرآیند ارزیابی یک برنامه برای اطمینان از صحت عملکرد آن است. تست‌ها می‌توانند به صورت خودکار یا دستی انجام شوند و نقش مهمی در تضمین کیفیت نرم‌افزار دارند.

 

 

نتیجه‌گیری

آشنایی با مفاهیم و اصطلاحات برنامه‌نویسی به برنامه‌نویسان کمک می‌کند تا کدهای خود را به صورت موثرتری بنویسند و مدیریت کنند. این مفاهیم اساسی به آن‌ها امکان می‌دهند تا برنامه‌هایی کارآمد، قابل نگهداری و مقیاس‌پذیر ایجاد کنند که نیازهای کاربران را به بهترین شکل ممکن برآورده می‌کند.